Beestenbende

Beestenbende

Wat een kunstbeurs gemeen heeft met een bezoek aan de dierentuin.

Beestenbende

In het ecosysteem van de kunstwereld leven critici, musea, galeries, verzamelaars en curatoren. Aan de kunstenaar om in dit systeem te overleven. De eerste stap is over het algemeen het afronden van de kunstacademie om bij voorkeur door te stromen naar een postacademische opleiding.

Uiteindelijk is het hoogste haalbare podium een solotentoonstelling in een internationaal museum.  Zoals het MOMA, Palais de Tokyo (in Parijs, aanrader!) of dichter bij huis het Stedelijk Museum Amsterdam. Als een kunstenaar dit topniveau heeft bereikt is er een stabiele markt ontstaan. Werk wordt verkocht bij de grote internationale veilinghuizen, galeries en is te vinden op beurzen zoals Art Basel en TEFAF.

Op deze beurzen vind je hedendaagse kunst van voornamelijk gevestigde kunstenaars. Interessant en sensationeel maar veelal voorspelbaar. Vergelijk het met een bezoek aan de dierentuin. Je weet van tevoren zeker dat je alle indrukwekkende dieren gaat zien. De olifant, leeuw of tijger zijn vanzelfsprekend aanwezig als publiekstrekker. Spannender is natuurlijk een eigen ontdekkingstocht of expeditie. Daar is het nog maar de vraag of de inspanning wordt beloond met het ontdekken van iets groots en sensationeels.

Een ontdekkingstocht door de artistieke jungle was deze week mogelijk op de kunstbeurs UNFAIR in de Zuiveringshal van de Westergasfabriek. Hier werd werk getoond van jong Nederlands talent dat (nog) niet wereldwijd bekend is. UNFAIR heeft een unieke en ludieke formule. Er wordt kunst zonder tussenkomst van een galerie verkocht. Elke kunstenaar heeft een solopresentatie. Sommige werken en presentaties zijn specifiek voor UNFAIR gemaakt. Rondlopen op UNFAIR voelt daarom als rondlopen op een biënnale waar alles te koop is. Of als een kind in een snoepwinkel.

Op de beurs is onder andere het werk The Studio Sculptures van Jaya Pelupessy intrigerend. Naast elkaar hangen drie foto’s met daarop te zien weer andere foto’s die naast elkaar hangen op dezelfde locatie als de eerste foto’s. Op die foto’s’ zijn dan weer objecten te zien die lijken op een object dat in de ruimte staat waar ik als toeschouwer sta. Een soort Droste effect 2.0.  

Het doet denken aan het werk One and Three Chairs van Joseph Kosuth uit de jaren zestig. Zoals het bij Kosuth gaat om de onzekerheid van taal, lijkt het bij Pelupessy te gaan om de onzekerheid van beeld. Zeker in tijden van Fake News is het waardevol om je blik te blijven scherpen en te slijpen. Het werk van Pelupessy daagt daartoe uit. Trust me. It’s true.

Mijn ontdekkingstocht door UNFAIR werd beloond. Ik vond een tijger. Hij zat in het werk van Koen Doodeman. Midden in een rechthoekig werk van textiel en nylon op een groen, zwart, geel en rood ruitpatroon zat een embleem van een tijgerkop. Zo’n stoffen embleem dat je op je jas kunt naaien. De tijger heeft zijn rode bek open en de kleuren van de kop zijn het uitgangspunt voor het ruitvormig patroon.

Nog meer dieren vond ik op de tentoonstelling High Society in het Rijksmuseum. Aanleiding voor de tentoonstelling is de voltooiing van de restauratie van de schilderijen van Marten en Oopjen. De titel van de tentoonstelling mag je letterlijk nemen want de getoonde portretten zijn manshoog. De geportretteerden zijn zoals dat heet namelijk ‘ten voeten uit’ geschilderd, ofwel van top tot teen. Dat is zeer kostbaar en alleen de allerrijksten konden zich dat veroorloven. Te zien zijn dan ook koningen, graven, markiezinnen en de 17e -eeuwse Amsterdamse elite.

Deze high society liet zich graag afbeelden met zijn of haar trouwe viervoeter. Bij portretten van man en vrouw staat de hond symbool voor huwelijkse trouw. Een jachthond symboliseert de adellijke afkomst van de geportretteerde: de jacht was een privilege van de aristocratie.  Het begrip trouwe viervoeter blijkt voor de high society wat ruimer. Albrecht V, hertog van Beieren, liet zich portretteren met een leeuw. Het dier uit zijn familiewapen en uiteraard het symbool van macht en kracht. Maar het was meer dan symboliek, Albrecht V had echt een tamme leeuw. Deze vergezelde hem als een trouwe hond. Dat is toch weer wat anders dan een hypoallergene labradoodle.