Gouden tijden

Gouden tijden

VLC Live | maart 2017 - Gepubliceerd door Erik Kussendrager

Maastricht is deze maand weer voor tien dagen het epicentrum van de internationale kunstwereld. De grootste internationale beurs voor kunst en antiek, de TEFAF, is daar voor de dertigste keer neergestreken. Wat de TEFAF tot een van de mooiste kunstbeurzen ter wereld maakt, is de bijzonder hoge kwaliteit van de aangeboden kunstvoorwerpen. Tijdens de beurs worden dé topstukken getoond die te krijgen zijn op de kunstmarkt. Daardoor is een bezoek aan de TEFAF te vergelijken met een bezoek aan een museum waar elk object uit de collectie te koop is (en waar in elke zaal een oesterbar staat).

Absoluut hoogtepunt bij de afdeling oude meesters is dit jaar een werk op paneel van renaissance-grootheid Sandro Botticelli. Het paneel uit de periode 1494-1495 heeft als onderwerp ’Madonna met Kind en de kleine Johannes’. Een beeldschone Maria en het Christuskind kijken sereen naar de nog jonge Johannes de Doper. Johannes de Doper was de beschermheilige van Florence, de geboortestad van Botticelli. De kunstenaars van deze stad hadden als beschermheer de machtige bestuurder Lorenzo de’ Medici.

Botticelli werd op verzoek van de paus door Lorenzo de’Medici naar het Vaticaan gestuurd om daar een gedeelte van de Sixtijnse kapel te beschilderen. Daar maakte Botticelli, volledig in geest met de renaissance, klassieke onderwerpen in klassieke architectuur. De reliëfs in deze architectuur schilderde hij met goudverf. Omdat de goudverf hoger ligt dan de andere verfkleuren lijken deze reliëfs werkelijk tastbaar. Dezelfde klassiek thematiek en techniek worden door Botticelli gebruikt in het klassieke fries in de achtergrond van het schilderij dat op de TEFAF wordt getoond. De goudverf wordt door de kunstenaar rijkelijk maar zeer elegant toegepast in de aureolen en de kleding van de heiligen en in de ragfijne sluier van de Madonna.

Botticelli’s tijdgenoot, collega-kunstenaar en schrijver Giorgio Vasari, noemde de Florentijnse renaissancejaren ‘het gouden tijdperk’. Niet om het minst vanwege het gunstige klimaat voor de ‘kunstmarkt’ door de verkoop van vele kunstwerken tijdens het mecenaat van de’ Medici’s.

Of in de huidige kunstmarkt ook sprake is van een gouden tijdperk, wordt jaarlijks in opdracht van de TEFAF onderzocht. In dit onderzoek wordt de omvang van de internationale kunstmarkt van het voorgaande jaar gepresenteerd. De voornaamste conclusie is dat, ondanks de politieke en economische turbulentie, de internationale kunstmarkt is gegroeid naar een omvang van 43 miljard euro. Dat betekent dat de markt zich heeft gehandhaafd ondanks stagnerende verkopen in China en dalende verkopen in Groot-Brittannië. Het rapport laat een tendens zien waarbij verzamelaars meer inkopen bij kunsthandelaren en galeries dan in het veilingwezen. Van het totale volume op de kunstmarkt beslaat 67% een aandeel van handelaren en galeries. Nederland heeft hierin een aandeel van 2%.

Een groeiende markt met een beweging richting handelaren en galeries suggereert een gunstige ontwikkeling voor de TEFAF en haar deelnemers. Het is de vraag of de Nederlandse kunstmarkt kan profiteren van deze ontwikkeling, nu de internationale veilinghuizen steeds kleinere vestigingen aanhouden in Nederland. Hierdoor ontstaat een verschraling van de markt. Aan de rode stickers te zien tijdens de opening van de beurs werden in ieder geval door Nederlandse TEFAF-deelnemers een aantal goede zaken gedaan. Hopelijk blijkt aan het eind van deze TEFAF dat de kunstmarkt, ook in Nederland, blijft groeien.

Blogger Erik Kussendrager

Als kunsthistoricus kent Erik Kussendrager de kunstwereld van binnenuit. Hij specialiseerde zich in moderne- en hedendaagse kunst, maar ook de oude meesters zijn verankerd in zijn professionele bagage. Hij is regelmatig bij exposities, kunstbeurzen en private views en een goede gesprekspartner voor kunstliefhebbers. Voorheen werkzaam in de kunsthandel en private banking, maakte hij recent de overstap naar Van Lanschot Chabot waar hij deel uitmaakt van het team Private Insurance. Hier adviseert hij klanten op het gebied van verzekeren van kunstcollecties en verzamelingen. In zijn blogs neemt hij u graag mee in de wereld van kunst en kunstbeleving.